Camera Ottomana: Osmanlı İmparatorluğu’nda fotoğraf ve modernite, 1840–1914

Abstract

Fotoğraf, 1839’da keşfedildiği andan itibaren hem modernitenin bir parçası oldu, hem de onu simgeledi. Bu yeni teknoloji, sağladığı kaydetme ve sergileme imkânları ve taşıdığı kesinlik ve gerçeklik iddialarıyla modern dünyanın hareketliliğine sıkı sıkıya kenetlendi. Osmanlı İmparatorluğu da fotoğrafı büyük bir heyecanla kucakladı. Fotoğrafın etkisi ve anlamı Tanzimat hareketinin modernleşme ve Batılılaşma atılımıyla örtüşerek birleşti; fotoğraf, yirminci yüzyılın başında Osmanlı topraklarında günlük yaşamın, basının ve devlet aygıtının olağan bir parçası haline geldi. Bu kitap, Osmanlı İmparatorluğu bağlamında, fotoğrafla modernite arasındaki yakın ilişkinin en çarpıcı yönlerini ele alıyor. İçerdiği malzemenin önemli bir kısmı, padişahların imparatorluğu Batılı kitlelere tanıtmak amacıyla ısmarladığı fotoğraflarda ve albümlerde olduğu gibi, modernitenin fotoğraf aracılığıyla sergilenmesine dairdir. Modernite fotoğraf pratiğinin bir parçası haline gelmiş, onu sıradan ve gündelik bir uygulama haline getirmişti. Resimli basınla, aile fertlerine veya isimsiz koleksiyonculara yollanan kartpostallarla, dost ve tanıdıklara verilen portrelerle, memur, işçi ve mahkûmların görüntüleriyle fotoğraf, kamusal ve özel hayatın bütün alanlarını işgal etmeye başlamıştı. Bugün içinde yaşadığımız görsel dünya yaklaşık 150 yıl önce doğdu. Camera Ottomana, yakın geçmişteki dönüştürücü güce sahip en etkili teknolojik icatlardan biri olan fotoğrafın yerel boyutunu eleştirel bir açıdan değerlendirmekte ve önemini yansıtmaktadır.