Cümle fener burada: hane, mahalle, saray ve şehir

Abstract

Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi’nde (ANAMED) açılmış olan Cümle Fener Burada: Hane, Mahalle, Saray ve Şehir sergisine eşlik eden bu kitap, sergide yer alan yazılı ve görsel malzeme ile kaynakların tümünü içermesinin yanı sıra (çerçeve metinler, özgün tarihsel alıntılar ve çok sayıda koleksiyondan derlenmiş resimler ve kitaplar, özel üretim yapı ve kent modellerinin çizimleri, üç boyutlu canlandırmalardan görünüşler vb.), Fenerlilerin maddi kültürüne dair uzman araştırmacılar tarafından özel olarak üretilmiş yazılara sahip bir kaynak eserdir.

Sergi malzemesinin çerçevesini oluşturan metinler, Osmanlı İmparatorluğu’nun “uzun” onsekizinci yüzyılı boyunca Eflak ve Boğdan’a yönetici (prens ya da voyvoda) olarak atanmış Fenerli beyleri, ailelerini, onları çevreleyen geniş iktidar ağlarını ve onların mekânsal ve kültürel izlerini, İstanbul Fener’de yaşadıkları evlerden yola çıkarak Eflak Boğdan’a ve geriye Boğaziçi’ne doğru uzanan bir güzergâhta takip eder. Bu metinler, Fenerlileri farklı temalar altında irdeler; özellikle Osmanlı İmparatorluk sistemi içindeki özgün ve ayrıcalıklı konumlarına, Eflak ve Boğdan’da yerel soylularla iç içe varoluşlarına, hamilikleri ve törensellikleri yanında edebi kültür ve musiki alanlarındaki üretimlerine, İstanbul ve Bükreş şehir mekânında izlerine değinir. Kitap, Fenerlileri ve onlardan geriye kalan mirası tarih ve sanat tarihi yazımında görünür hâle getirirken, parçalı ve dağınık maddi kültür eserlerinin yeniden bir araya getirilmesi ve sergilenmesine dair meseleleri de tartışmaya açar.