Jinekolojik tümörlerde radyoterapi yan etkileri ve yan etkilere yaklaşım

Abstract

Jinekolojik malignitelerde pelvik radyoterapi uygulama sırasında ya da sonrası; diyare, sistit, proktit, ileus, fistül, üreter/üretra stenozu, vajinal kuruluk/stenoz, pelvik yetersizlik fraktürü, osteonekroz ve pubik/alt ekstremite lenf ödemi şeklinde yan etkiler görülebilmektedir. En sık görülen yan etkiler gastrointestinal ve genitoüriner yan etkilerdir. Hasta ilişkili faktörlerden; yoğun sigara kullanımı ve çok düşük vücut kitle indeksi (VKİ) gastrointestinal yan etkileri arttırmaktadır. Tedavi tekniği ve multimodal (cerrahi ve kemoterapi) tedavi kullanımı da yan etki görülme riskini etkileyen faktörlerdir. Yoğunluk ayarlı radyoterapi kullanımı ile pelvik radyoterapi sonrası toksisite oranlarında yarı yarıya azalma olduğu gösterilmiştir. Cerrahi ile birlikte radyoterapi uygulanan hastalarda intestinal obstruksiyon daha fazla görülürken kemoterapinin de tedaviye dahil edildiği hastalarda akut gastrointestinal yan etkilerde artış olduğu saptanmıştır. Pelvik radyoterapi sonrası akut ve kronik yan etkiler çoğunlukla konservatif tedaviler ile yönetilebilmektedir. Fakat öncelikle hasta ve tedavi ilişkili yan etkiyi arttıran faktörleri minimale indirmek yan etki yönetiminin ilk yaklaşımı olmalıdır.

Side effects such as diarrhea, cystitis, proctitis, ileus, fistula, ureter/urethral stenosis, vaginal establishment/stenosis, pelvic insufficiency fracture, osteonecrosis and pubic/lower extremity lymphedema can be occur during or after pelvic radiotherapy in gynecological malignancies. The gastrointestinal and genitourinary effects are the most common in these side effects . Heavy smoking and very low body mass index (BMI) that are patients related factors increase gastrointestinal side effects. The treatment technique and the use of multimodal (surgery and withdrawal) treatment are also factors that affecting the risk of side effects.The intensity modulated radiotherapy shown benefit of reducing the effect rates after pelvic radiotherapy by half. The combination of radiotherapy and surgery cause to increase intestinal obstruction and using concomitant chemotherapy and radiotherapy so does it increase acute gastrointestinal side effects. Acute and chronic side effects after pelvic radiotherapy can be managed mostly with conservative treatments. However, the first approach to decrease the side effects should be the management of patient and treatment related factors.