Anonim ortaklıklarda sermaye artırımının iptalinin zamansal etkisi

Abstract

Sermaye artırımının iptaline ilişkin ilamın zamansal açıdan etkisi, Anonim Ortaklılar Hukukunun en önemli tartışma konularından birini oluşturmaktadır. Türk Hukukunda ağırlıklı görüş, sermaye artırımı kararının iptaline hükmedilmesi hâlinde, iptale ilişkin ilamın geçmişe etkili (“ex tunc”) sonuç doğuracağı ve artırıma ilişkin genel kurul kararının alındığı tarihten itibaren hükümsüz hâle geleceği yönündedir. Sermaye artırımının geçmişe etkili olarak geçersiz hâle geleceği yönündeki yaklaşım, artırım kararının alındığı tarihten iptale ilişkin mahkeme kararının kesinleştiği tarihe kadar devam eden “ara dönem”(1) içerisinde, artırım sonucunda oluşan yeni pay sahipliği yapısına göre şirket bünyesinde alınan genel kurul kararlarının, yeni yönetim kurulunun seçimi ve kâr dağıtımı gibi süreçlerin hukuki akıbetini de tartışmaya açık hâle getirmektedir.

Alman ve İsviçre doktrininde giderek güçlenen modern yaklaşım ise, sermaye artırımının iptaline ilişkin mahkeme kararına kural olarak ileriye etki (“ex nunc” etki) tanınması gerektiğini savunmaktadır. Türk doktrininde de taraftar bulmaya başlayan bu yeni yaklaşım, iptal kararının zamansal açıdan ileriye etkili olarak kabul edilmesinin, ara dönemdeki işlemler bakımından hukuki güvenliği sağlayacağı düşüncesini temel almaktadır. Bu makalenin yazarları da, meseleye ilişkin olarak Türk doktrininde ağırlıklı olan klasik geçmişe etkililik görüşünün günümüzde tartışmaya açılması gerektiği, sermaye artırımının iptaline ilişkin mahkeme kararının -istisnai hâller haricinde- prensip olarak ileriye etkili kabul edilmesinin iptal kararının inşaî karakteri ile daha uyumlu olacağı fikrini savunmakta ve işbu çalışma ile görüşlerinin teknik gerekçelerini ortaya koymayı hedeflemektedirler.

Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, genel olarak Anonim Ortaklılar Hukukunda genel kurul kararlarının iptaline bağlanan hukuki sonuçlar incelenmiştir. İkinci bölüm, genel kurul kararlarının iptalinin zamansal açıdan etkisinin sermaye artırımı işlemi özelinde değerlendirilmesini konu almaktadır. Üçüncü ve son bölümde ise, sermaye artırımının iptaline ilişkin mahkeme kararına çalışmada savunulan önerme çerçevesinde ex nunc etki tanınmasının ortaya çıkarabileceği hukuki sonuçlar irdelenmiştir.