İşletmelere Yönelik Stratejik Algı Ölçeği (İYSAÖ) geliştirme çalışması

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Türk iş dünyasındaki işletmelerin stratejik algılarını ölçmek üzere çok boyutlu, geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Literatürdeki çalışmalar, ilgili sektörler ve uluslararası endeksler temel alınarak; Yenilik ve Küresel Açıklık, Genel İş Ortamına İlişkin Algılar, Sürdürülebilirlik ve Kurumsal Sosyal Sorumluluk, İnsan Sermayesine Yönelik Beklentiler, Teknoloji ve Dijitalleşme, Risk ve Kriz Yönetimi Algısı, Pazar Dinamiklerine Yönelik Algılar ve Yönetim Yapısının Çevikliği şeklinde sekiz faktörlü bir yapı oluşturulmuştur. Geliştirilen ölçek, Türkiye ve Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerdeki işletmelerin yapısını temel almaktadır. Ölçek geliştirme sürecinde kapsamlı literatür taraması, kapsam geçerlik indeksi (CVI) ile uzman değerlendirmesi, ön test, pilot uygulama adımları gözetilmiştir. Sonrasında Türkiye'de farklı sektörlerde görev yapan 499 profesyonelden Şubat 2025 ile Mart 2025 tarihleri arasında çevrim içi olarak veri toplanmıştır. Elde edilen verilere açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile güvenilirlik analizleri yapılmıştır. Analizler sonucunda, toplam varyansın %62,9’unu açıklayan, 0,926 güvenilirlik katsayısına sahip 32 madde ve 8 faktörden oluşan “İşletmelere Yönelik Stratejik Algı Ölçeği (İYSAÖ)” olarak adlandırılmış bir ölçme aracı elde edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, sekiz faktörlü yapının kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir. Bulgular, ölçeğin hem akademik araştırmalarda hem de kurumsal stratejik planlamada kullanılabilir olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda bu ölçek, gelişmekte olan ekonomilerde stratejik yönelimlerin izlenmesi ve belirsiz çevrelerde yönetimsel karar süreçlerini destekleyebilecek niteliklere sahip pratik bir araç olarak önerilmektedir.